Λιθίαση του ουροποιητικού

O σχηματισμός λίθου, πέτρας, σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού συστήματος, ονομάζεται λιθίαση του ουροποιητικού. Πολλές θεωρίες έχουν προταθεί για να εξηγήσουν τα αίτια που οδηγούν στη δημιουργία των λίθων, όμως καμία από μόνη της δεν είναι ικανή να απαντήσει όλες τις ερωτήσεις που αφορούν στο σχηματισμό των λίθων.

Τα συμπτώματα που προκαλούν οι λίθοι σχετίζονται επίσης με το μέγεθος που παρουσιάζουν, με τη θέση εντόπισης και με την παρουσία ή όχι επιβαρυντικών παραγόντων, όπως η φλεγμονή. Κύριο σύμπτωμα αποτελεί ο πόνος στην οσφυϊκή χώρα, με ή χωπίς αίμα στα ούρα (αιματουρία), ενώ μπορεί να συνυπάρχουν συμπτώματα λοίμωξης, όπως δυσουρία, συχνουρία και πυρετός. Πολλοί λίθοι, όπως οι εντοπιζόμενοι στους κάλυκες του νεφρού είναι ασυμπτωματικοί. Όταν οι λίθοι γίνονται αποφρακτικοί, όπως συμβαίνει συχνά όταν μικρού μεγέθους συνήθως λίθοι, κατέρχονται προς τα κάτω και ενσφηνώνονται στην πορεία του ουρητήρα, τότε προκαλούν το γνωστό πόνο, τον κωλικό του νεφρού.

Θεραπεία

Το πρώτο μας βήμα μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης, είναι η ανακούφιση του ασθενή από τον έντονο αυτό πόνο, τον κωλικό του νεφρού με τη χορήγηση αναλγητικών. Το αμέσως επόμενο βήμα είναι η αναζήτηση της θέσης και των χαρακτηριστικών του λίθου (μέγεθος, σχήμα, σκληρότητα),έτσι λοιπόν διενεργούνται κάποιες εξετάσεις εργαστηριακές και κυρίως απεικονιστικές. Ανάλογα την θέση και το μέγεθός του ή των λίθων θα συστήσουμε και την ανάλογη αντιμετώπιση, όπως:

  • Η εξωσωματική λιθοθρυψία   
  • Η διαδερμική λιθοτρυψία της νεφρολιθίασης
  • Η ανοικτή χειρουργική  στην αντιμετώπιση της λιθίασης των νεφρών έχει περιοριστεί σημαντικά και μόνο μεγάλοι κοραλλιοειδείς λίθοι αντιμετωπίζονται με ανοικτή επέμβαση.
  • H ουρητηροσκόπηση μέσω ειδικού οργάνου το οποίο θρυματίζει άμεσα το λίθο με τη χρήση υπερήχων, ηλεκτροϋδραυλικών κυμάτων ή με τα lasers.
  • Η ανοικτή ουρητηρολιθοτομή, που αφαιρεί το λίθο με εγχείρηση, έχει περιοριστεί σημαντικά και εφαρμόζεται όταν οι άλλες αναίμακτες μέθοδοι αποτυγχάνουν.
  • Οι λίθοι της κύστης που κατέρχονται από τους ουρητήρες και αποτυγχάνουν να αποβληθούν αυτόματα και αυξάνουν σε μέγεθος ή λίθοι που δημιουργούνται στην κύστη λόγω απόφραξης στην ουρήθρα, αφαιρούνται με ενδοσκοπική λιθοτρυψία.
  • Η κυστεολιθοτομή  έχει και αυτή περιοριστεί σημαντικά, όμως όταν χρειάζεται να αφαιρεθεί και ο προστάτης μπορεί να αποτελεί την πρώτη επιλογή.

Τι είναι η νυχτερινή ενούρηση

Το παιδί σας πάσχει από νυχτερινή ενούρηση όταν ουρεί στο κρεβάτι του τη νύχτα, κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η ημερήσια ενούρηση είναι η ακράτεια ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο γιατρός μπορεί να αναφέρει τον όρο «πρωτοπαθής ενούρηση», για τα παιδιά που εμφάνιζαν ανέκαθεν ακράτεια, ή τον όρο «δευτεροπαθής ενούρηση», για τα παιδιά που εμφανίζουν ακράτεια 6 μήνες ύστερα από μια περίοδο κατά την οποία παρέμεναν «στεγνά».

Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να πηγαίνουν στην τουαλέτα ανάμεσα στο 2ο και 4ο έτος της ηλικίας τους. Η νυχτερινή ενούρηση παρατηρείται στο 40% των παιδιών ηλικίας 3 ετών, ποσοστό που μειώνεται σε 20% κατά το 5ο έτος. Στα αγόρια, το φαινόμενο εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα. Φαίνεται ότι η νυχτερινή ενούρηση είναι κληρονομική.

Τι προκαλεί την ενούρηση

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ακράτεια οφείλεται σε καθυστερημένη ωρίμανση των τμημάτων του νευρικού συστήματος που ελέγχουν την ουροδόχο κύστη. Αυτή η ωρίμανση μπορεί να επέλθει σε διαφορετικές ηλικίες. Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τους δικούς του ρυθμούς. Επίσης, η ουροδόχος κύστη μπορεί να μην είναι αρκετά ανεπτυγμένη, ώστε να συγκρατεί τα ούρα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Αυτή η καθυστερημένη ανάπτυξη μπορεί να συνοδεύεται από διαφυγή μικρών ποσοτήτων ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας ή με εκτεταμένη ενούρηση τη νύχτα. Επιπλέον, το παιδί μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ότι η κύστη του είναι γεμάτη και ότι πρέπει να σηκωθεί για να πάει στην τουαλέτα.

Πώς αντιμετωπίζεται η ενούρηση

Τις περισσότερες φορές, τα παιδιά ξεπερνούν μόνα τους αυτή τη συνήθεια, χωρίς να παρουσιαστεί ανάγκη για κάποια θεραπεία. Μόνο το 5% των δεκάχρονων και το 2% των δεκαεξάχρονων εξακολουθούν να εμφανίζουν νυχτερινή ενούρηση.Υπάρχουν μερικοί απλοί κανόνες που θα βοηθήσουν την κατάσταση:

  • Το παιδί δεν πρέπει να πίνει ροφήματα με καφεΐνη, ειδικά προτού πέσει για ύπνο. Ωστόσο, μην αφήνετε το παιδί να κοιμηθεί διψασμένο.
  • Το παιδί πρέπει να μάθει να ουρεί προτού κοιμηθεί.
  • Τυλίξτε το στρώμα με ένα πλαστικό κάλυμμα.
  • Αν το παιδί ουρεί στο κρεβάτι του και είναι αρκετά μεγάλο, ζητήστε τη βοήθειά του για να αλλάξετε τα σεντόνια. Αυτή η κίνηση δεν θα πρέπει να φαίνεται σαν τιμωρία, αλλά σαν μια άσκηση προσωπικής ανάληψης ευθυνών. Αν υπάρχουν κι άλλα παιδιά στο σπίτι, φροντίστε να αναθέσετε και σε αυτά κάποια δουλειά, ώστε το παιδί να μην αισθάνεται ότι γίνονται διακρίσεις εις βάρος του.
  • Ένα ημερολόγιο στο οποίο το παιδί θα κολλάει ένα αυτοκόλλητο αστέρι ύστερα από κάθε στεγνή νύχτα, παρέχει κίνητρα. Αυτή η μέθοδος έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο 20% των παιδιών. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναποτελεσματική.
  • Μην ενθαρρύνετε το παιδί να βγάζει τις πάνες το βράδυ, αν δεν νιώθει έτοιμο γι’ αυτό το βήμα.

Υδρονέφρωση

Υδρονέφρωση ονομάζεται η διεύρυνση της νεφρικής πυέλου (εσωτερικό τμήμα του νεφρού, απ’ όπου αποβάλλονται τα ούρα προς τον ουρητήρα), με ή χωρίς διάταση των ουρητήρων και της κύστης. Είναι «ανατομικός» όρος και δεν ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένη νόσο. Μπορεί να εντοπιστεί πριν από τη γέννηση του παιδιού και ακόμη και να αντιμετωπιστεί

Αίτια υδρονέφρωσης

Αιτίες υδρονέφρωσης λόγω απόφραξης της ουροφόρου οδού, μπορεί να αφορούν απόφραξη της πυελοουρητηρικής ή της κυστεοουρητηρικής συμβολής (όπως σε κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση), απόφραξη ουρητήρα ή ουρήθρας (ουρητηροκήλη, νεοπλασία, λίθος), βαλβίδες οπίσθιας ουρήθρας ή εκκολπώματα (νεφρικής πυέλου, ουρητήρα, στομίου ουροδόχου κύστης). Η απόφραξη μπορεί να προκαλείται είτε από πίεση εκ των έξω (από αγγεία, κλπ) ή εκ των έσω.

Συπμτώματα

Τα παιδιά που στο ιστορικό τους έχουν την ύπαρξη υδρονέφρωσης, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στο χειρισμό ουρολοιμώξεων και άλλων καταστάσεων. Στο προγεννητικό υπερηχογράφημα παρέχεται η πληροφορία για το πρόβλημα και μας δίνει τη δυνατότητα να ενεργήσουμε (ακόμα και θεραπευτικά) πρωτού το παιδί εμφανίσει συμπτώματα, όπως ουρολοίμωξη (συνηθέστερα) ή προβλήματα ούρησης.

Διάγνωση της νόσου

Η διάγνωση της νόσου γίνεται υπερηχογραφικά. Ωστόσο, στις περιπτώσεις που το πρόβλημα είναι συγγενές, μπορεί να εντοπιστεί και προγεννητικά με το προγεννητικό υπερηχογράφημα, όπως αναφέρεται πιο πάνω.Υπάρχουν πολλές μέθοδοι υπολογισμού της βαρύτητας της υδρονέφρωσης και διάφορα συστήματα ταξινόμησής της, ανάλογα με το μέγεθος της πυέλου, των ουρητήρων, κλπ.

Σε κάθε παιδί στο οποίο έχει διαγνωσθεί προγεννητικά υδρονέφρωση πρέπει να παρακολουθείται στενά τον πρώτο χρόνο ζωής του (γενική και καλλιέργεια ούρων στο δεύτερο 24ωρο, υπερηχογράφημα, κυστεουρηθρογραφία) ανάλογα με την περίπτωση. Και σε μεγαλύτερη ηλικία δυναμικό σπινθηρογράφημα για τον έλεγχο της λειτουργίας των νεφρών του.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στις μισές περίπου των περιπτώσεων δεν υπάρχει παθολογικό υπόστρωμα στην υδρονέφρωση, αλλά παροδική υδρονέφρωση, που βελτιώνεται σταδιακά και δεν απαιτεί χειρουργική επέμβαση. Σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητη η συμβουλή του γιατρού για το σωστό έλεγχο και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής επέμβασης.