Ακράτεια

Η Ακράτεια ούρων είναι ένα συχνό ιατρικό πρόβλημα που επηρεάζει 200 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Σε ποσοστό έως και 80% οι πάσχοντες είναι γυναίκες. Η ακράτεια συμβαίνει όταν χάνεται ο έλεγχος της ουροδόχου κύστης, με αποτέλεσμα την ακούσια απώλεια ούρων. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των γυναικών γι’ αυτό και χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση. Η εμφάνισή της δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τη γήρανση. Αντιθέτως, σημαντικό ποσοστό που αντιμετωπίζει το πρόβλημα, είναι δραστήριες γυναίκες μέσης ηλικίας. Δυστυχώς ακόμη και σήμερα, ελάχιστες ομολογούν το πρόβλημα, ενώ οι περισσότερες αρνούνται να το πιστέψουν.

Τύποι ακράτειας

Συχνότερες μορφές της πάθησης είναι η ακράτεια από προσπάθεια που συμβαίνει κατά το βήχα, το φτέρνισμα, το δυνατό γέλιο, με μια απότομη κίνηση ή το σήκωμα κάποιου βάρους και η ακράτεια επιτακτικού τύπου που χαρακτηρίζεται από ξαφνική και έντονη ανάγκη ούρησης η οποία οδηγεί σε απώλεια ούρων. Χαρακτηριστικά οι ασθενείς αναφέρουν ότι έχουν απώλεια ούρων πριν προφτάσουν να επισκεφθούν στην τουαλέτα. Σε ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών οι δύο τύποι της ακράτειας συνυπάρχουν.

Αιτιολογία

Απώλεια λίγων σταγόνων ή μεγαλύτερης ποσότητας, μπορεί να οφείλεται σε:

• Προδιάθεση. Εκ γενετής χαλαρότητα ιστών και μυών που στηρίζουν τα εσωτερικά γεννητικά όργανα-ουροδόχο κύστη.• Εγκυμοσύνες-τοκετοί. Η μήτρα μεγαλώνοντας λόγω εγκυμοσύνης, πιέζει την ουροδόχο κύστη και νεύρα της περιοχής. Κατά τον τοκετό είναι ενδεχόμενο να προκληθούν κακώσεις σε μύες-ιστούς που στηρίζουν κόλπο-μήτρα, με αποτέλεσμα ακράτεια ούρων, χαλάρωση κόλπου και πρόπτωση μήτρας. Η καισαρική τομή δεν προστατεύει πάντοτε από τέτοιου είδους προβλήματα• Παχυσαρκία. Επιπλέον κιλά καταπονούν και πιέζουν την ουροδόχο κύστη.• Χρόνια άρση βάρους ή αύξηση ενδοκοιλιακής πίεσης: χρόνιος βήχας (κάπνισμα, άσθμα), δυσκοιλιότητα.• Εμμηνόπαυση. Έλλειψη οιστρογόνων οδηγεί σε λέπτυνση ιστών κόλπου-ουροδόχου κύστης.• Γήρανση. Με το πέρασμα του χρόνου ουροδόχος κύστη-ουρήθρα δεν λειτουργούν το ίδιο αποτελεσματικά.• Νευρολογικά προβλήματα (εγκεφαλικά επεισόδια, διαβήτης, πάρκινσον, σκλήρυνση κατά πλάκας).

Διάγνωση

Έγκαιρη και σωστή διάγνωση της αιτίας, αποτελούν το κλειδί για αποτελεσματική θεραπεία, καθώς κάθε τύπος ακράτειας αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Ανάλυση ούρων και υπερηχογράφημα νεφρών-ουροδόχου κύστης, είναι απαραίτητες εξετάσεις που συμπληρώνουν την κλινική εκτίμηση. Η σημαντικότερη εξέταση είναι ο ουροδυναμικός έλεγχος.

Ουροδυναμικός έλεγχοςΠρόκειται για απλό, ανώδυνο, ειδικό τεστ, διάρκειας 30’ περίπου, εκτελείται χωρίς ιδιαίτερη προετοιμασία και εξετάζει τη λειτουργία ουροδόχου κύστης-ουρήθρας. Διαγιγνώσκει αντικειμενικά την αιτία και βοηθά στη σωστή και επιτυχή αντιμετώπιση της ακράτειας.

Θεραπεία

Με την πρόοδο της ιατρικής, νέες θεραπείες είναι πλέον διαθέσιμες. Συντριπτική πλειονότητα ασθενών αντιμετωπίζεται εύκολα, με εξαιρετικά αποτελέσματα.

α) Συντηρητική θεραπεία• Ασκήσεις πυελικών μυών (Kegel) για ενδυνάμωση των εσωτερικών μυών που στηρίζουν ουροδόχο κύστη-ουρήθρα.• Ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης της κύστης για να «μάθει» να λειτουργεί σωστά, ώστε να μειωθούν η συχνουρία και τα επεισόδια επιτακτικής απώλειας ούρων.• Ορισμένες μορφές (υπερδραστήρια κύστη) αντιμετωπίζονται. αποτελεσματικά με φαρμακευτική αγωγή που αναστέλλει τις παθολογικές συσπάσεις της κύστης.

Πλεονεκτήματα μεθόδου κολπικής ταινίας ελεύθερη τάσης

Ποσοστά επιτυχίας >90% γίνεται με τοπική αναισθησία, επιτρέποντας τη συνεργασία ασθενούς-ιατρού για έλεγχο της σωστής τοποθέτησης της ταινίας διαρκεί 20’-30’ περιορίζεται στο ελάχιστο ο μετεγχειρητικός πόνος.

Έχει ελάχιστες επιπλοκές όταν εκτελείται από ειδικούς η ασθενής εξέρχεται την επόμενη μέρα και μπορεί να επιστρέψει στην εργασία και στις συνήθεις δραστηριότητές της μέσα σε δύο εβδομάδες, διάστημα που θα πρέπει μόνο να αποφεύγει την ανύψωση βάρους και απότομες κινήσεις παρέχει άμεση και μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα.

Υπερδραστήρια κύστη

Η Διεθνής Εταιρεία Εγκράτειας (ICS) ορίζει το Σύνδρομο της Υπερδραστήριας Κύστης (OverActive Bladder, ΟΑΒ) ως την επιτακτική ανάγκη για ούρηση, με ή χωρίς επιτακτική ακράτεια, που συνήθως συνοδεύεται από συχνουρία και νυκτουρία. Η ουροδόχος κύστη λειτουργεί αφενός σαν μια αποθήκη για τα ούρα και αφετέρου σαν μια αντλία προώθησης των ούρων.

Στην υπερδραστήρια κύστη, στη φάση αποθήκευσης των ούρων και ενώ η ποσότητα των ούρων που υπάρχουν μέσα στην κύστη δεν είναι τόσο μεγάλη, εμφανίζεται επιθυμία για ούρηση που μπορεί να είναι έντονη και ξαφνική. Η ουροδόχος κύστη, δηλαδή, θέλει να αρχίσει να λειτουργεί ή αρχίζει να λειτουργεί σαν αντλία προώθησης -αρχίζει δηλαδή τη φάση κένωσης. Αυτό οφείλεται είτε σε ανεξέλεγκτες συσπάσεις του μυός που περιβάλλει την ουροδόχο κύστη, και ονομάζεται εξωστήρας μυς, είτε σε αυξημένη αισθητικότητα της ουροδόχου κύστης. Αυτή η επιθυμία για ούρηση είναι ανεξάρτητη από το αν η ποσότητα των ούρων που έχουν αποθηκευτεί είναι ικανή ώστε να προκαλέσει (όπως συμβαίνει σε φυσιολογικές συνθήκες) επιθυμία κένωσης. Αποτέλεσμα αυτής της παθολογικής συμπεριφοράς της κύστης είναι το έντονο αίσθημα για ούρηση παρά τη θέληση του ασθενή, το οποίο μερικές φορές μάλιστα καταλήγει και σε ακράτεια, που ονομάζεται επιτακτική ακράτεια.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της Υπερδραστήριας Κύστης περιλαμβάνει συντηρητικές θεραπείες, χειρουργικές τεχνικές όπως είναι η έγχυση αλαντοτοξίνης (δεν έχει ακόμα επίσημη ένδειξη) και η νευροτροποποίηση και τη φαρμακοθεραπεία.

Επικοινωνίες του ουροποιητικού με το γεννητικό σύστημα των γυναικών

Οποιαδήποτε επικοινωνία μεταξύ του γεννητικού συστήματος και του ουροποιητικού είναι αφύσικη και ονομάζεται συρίγγιο.

Οι επικοινωνίες αυτές μπορεί να είναι: 1. Μεταξύ κόλπου και κύστης (κυστεοκολπικά συρίγγια 60%-84%).2. Μεταξύ κόλπου και ουρητήρα (ουρητηροκολπικά συρίγγια 8%-14%).3. Μεταξύ μήτρας και κύστης (κυστεομητρικά συρίγγια <1%).4. Μεταξύ ουρήθρας και κόλπου (ουρηθροκολπικά συρίγγια 2%-12%).

Στον ανεπτυγμένο κόσμο τα ουρογεννητικά συρίγγια είναι κατά κανόνα ιατρογενή από χειρουργικές επεμβάσεις στο ουρογεννητικό ή ακτινοθεραπεία, ενώ σπάνια μπορεί να οφείλονται στον τοκετό ή σε επέκταση νεοπλασιών κυρίως από το γεννητικό. Σπανίως ξένα σώματα, όπως πεσσοί ή ενδομητρικές συσκευές μπορούν να δημιουργήσουν ουρογεννητικά συρίγγια.

Κυστεοκολπικό συρίγγιο

Στην επικοινωνία αυτή υπάρχει επικοινωνία της ουροδόχου κύστης και του κόλπου. Το κυστεοκολπικό συρίγγιο είναι αποτέλεσμα χειρουργικών και μαιευτικών επιπλοκών, ξένων σωμάτων, καθετήρων, φλεγμονών όπως η σχιστοστομίαση ή η φυματίωση. Σε ασθενείς με καρκίνους (τραχήλου μήτρας, ορθού, κόλπου) το συρίγγιο μπορεί να είναι επιπλοκή της νόσου ή να συμβεί έπειτα από ακτινοθεραπευτική αγωγή.Το συνηθισμένο σύμπτωμα είναι η συνεχής απώλεια ούρων από τον κόλπο.

Το ιστορικό, η κλινική εξέταση με διάταση της κύστης με διάλυμα κυανού του μεθυλενίου και η τοποθέτηση τολυπίων στον κόλπο είναι από τις πλέον ακριβείς και απλές διαγνωστικές διαδικασίες.

Η ανιούσα κυστεογραφία σε πλάγια λήψη, με ή χωρίς ούρηση, μπορεί να απεικονίσει την επικοινωνία.Η κυστεοσκόπηση θα προσδιορίσει την ακριβή ανατομική θέση του συριγγίου εντός της κύστης και τη σχέση του με τα ουρητηρικά στόμια. Η ενδοφλέβια πυελογραφία θα μας επιβεβαιώσει την εμπλοκή ή μη των ουρητήρων στην επικοινωνία.