Ποια είναι τα όργανα του ουροποιητικού συστήματος και που εμφανίζονται οι καρκίνοι;

Το ουροποιητικό σύστημα του ανθρώπου αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Σκοπός του συστήματος αυτού είναι η παραγωγή και η αποβολή των ούρων και μαζί μ’ αυτά μιας σειράς άχρηστων συστατικών που παράγονται στον οργανισμό από τις καύσεις, καθώς και η διατήρηση του ισοζυγίου του νερού και των ηλεκτρολυτών στο ανθρώπινο σώμα.

Στο ουροποιητικό σύστημα του ανθρώπου διακρίνουμε δύο οργανικές ενότητες: τα όργανα παραγωγής των ούρων, που είναι οι νεφροί, και τα όργανα αποχέτευσης των ούρων, που είναι οι νεφρικοί κάλυκες, η νεφρική πύελος, οι ουρητήρες, η ουροδόχος κύστη και η ουρήθρα.

Τι είναι ο νεφρός και ποια είναι η λειτουργεία του;

Eίναι δύο, ένας αριστερός και ένας δεξιός. O δεξιός νεφρός βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από τον αριστερό γιατί πιέζεται από το ήπαρ το οποίο βρίσκεται ακριβώς από επάνω του. Στον κάθε νεφρό διακρίνουμε μια πρόσθια και μια οπίσθια επιφάνεια που είναι υπόκυρτες, ένα έξω χείλος που είναι κυρτό και ένα έσω που είναι κοίλο, έναν άνω κι έναν κάτω πόλο. Στον άνω πόλο του κάθε νεφρού βρίσκεται το σύστοιχο επινεφρίδιο (σημαντικότατος ενδοκρινής αδένας). Στο έσω χείλος του νεφρού υπάρχει μια βαθειά σχισμή, η πύλη του νεφρού, που οδηγεί σε ένα άνοιγμα στο εσωτερικό του οργάνου το οποίο λέγεται νεφρική κοιλία. Στη νεφρική κοιλία βρίσκεται η νεφρική πύελος. Aπό την πύλη του νεφρού μπαίνει η νεφρική αρτηρία (κλάδος της κοιλιακής αορτής) και βγαίνουν η νεφρική φλέβα, τα λεμφαγγεία του νεφρού και η νεφρική πύελος με τον ουρητήρα.

Σκοπός του συστήματος αυτού είναι η παραγωγή και η αποβολή των ούρων και μαζί μ’ αυτά μιας σειράς άχρηστων συστατικών που παράγονται στον οργανισμό από τις καύσεις, καθώς και η διατήρηση του ισοζυγίου του νερού και των ηλεκτρολυτών στο ανθρώπινο σώμα.

Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου του νεφρού;

Κάπνισμα: Οι καπνιστές διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του νεφρού συγκριτικά με τους μη καπνιστές. Ο κίνδυνος αυτός αυξάνει ανάλογα με τον αριθμό των τσιγάρων και το χρονικό διάστημα όπου καπνίζει κάποιος.

Παχυσαρκία: Η παχυσαρκία αυξάνει επίσης τον κίνδυνο καρκίνου του νεφρού, περισσότερο στον γυναικείο πληθυσμό.

Υψηλή αρτηριακή πίεση: Η μη ελεγχόμενη υπέρταση έχει συσχετιστεί σε αρκετές μελέτες με την εμφάνιση καρκίνου του νεφρού.

Διατροφή: Η υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ζωικού λίπους και τηγανητών αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του νεφρού. Από την άλλη πλευρά, η συχνή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών έχει προστατευτική δράση.

Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του νεφρού: Τα άτομα που έχουν ένα μέλος της οικογένειας με καρκίνο του νεφρού αντιμετωπίζουν ελαφρά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Αιμοκάθαρση: Ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση λόγω νεφρικής ανεπάρκειας για πολλά χρόνια έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο.

Ποιος είναι ο συχνότερος πρωτοπαθής όγκος που εμφανίζεται στον νεφρό στους ενήλικες και τι συμπτώματα έχει;

Στο νεφρό αναπτύσσονται κακοήθεις όγκοι είτε πρωτοπαθώς, είτε δευτεροπαθώς δηλαδή σαν συνέπεια μετάστασης όγκου από άλλο σημείο του σώματος.

Ο συχνότερος πρωτοπαθής κακοήθης όγκος του νεφρού (80-90% των περιπτώσεων) είναι το καρκίνωμα των νεφρικών κυττάρων (ή αλλοιώς αδενοκαρκίνωμα του νεφρού) που αναπτύσσεται στο νεφρικό φλοιό, ενώ σε συχνότητα ακολουθεί το καρκίνωμα των κυττάρων του μεταβατικού επιθηλίου που αναπτύσσεται στη νεφρική πύελο και συγγενεύει ιστολογικά με τους όγκους που αναπτύσσονται στην ουροδόχο κύστη.

Στα παιδιά συχνός είναι ο όγκος Wilms ή νεφροβλάστωμα.

Στα αρχικά στάδια συνήθως η νόσος δεν εμφανίζει ιδιαίτερα συμπτώματα. Στις περιπτώσεις αυτές η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο τυχαία (π.χ κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο της κοιλίας για άλλο λόγο). Καθώς ο όγκος αυξάνεται μπορεί να εμφανιστεί αιματουρία, άλγος στην οσφύ και ψηλάφητή μάζα στην κοιλιακή χώρα, απώλεια βάρους, αδυναμία, πυρετός κτλ.

Οι συνηθέστερες εξετάσεις για την διάγνωση και διερεύνηση του καρκίνου του νεφρού είναι: Υπερηχογράφημα, Αξονική τομογραφία, Μαγνητική τομογραφία.

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου του νεφρού;

Η χειρουργική εξαίρεση του νεφρού (ριζική νεφρεκτομή) ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις (μονόνεφρος, αμφοτερόπλευροι όγκοι, μικρό μέγεθος και περιφερική εντόπιση του όγκου) του τμήματος που περιέχει τον όγκο (μερική νεφρεκτομή) οπως και σε μερικες περιπτωσεις μαζι με αφαιρεση του ουρητηρα αποτελεί τη θεραπεία εκλογής, με πολύ καλά αποτελέσματα.

Τι είναι ο ουρητήρας, ποιος όγκος συνήθως εμφανίζεται εκεί και τι συμπτώματα κάνει;

Οι ουρητήρες είναι δυο, ένας από κάθε νεφρό, και μεταφέρουν τα ούρα από τους νεφρούς στην κύστη. Ο κάθε ουρητήρας έχει μήκος 25 – 30 cm. O ουρητήρας μπαίνει στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης λοξά και η πορεία του μέσα στο τοίχωμά της σχηματίζει ένα ειδικό βαλβιδικό μηχανισμό που δεν επιτρέπει στα ούρα που έχουν περάσει μέσα στην ουροδόχο κύστη να επιστρέψουν στον ουρητήρα. Οι όγκοι αυτοί εμφανίζονται σπανιότερα και αποτελούν το 8% των νεφρικών όγκων και μόνο το 5% των όγκων του ουροποιητικού από μεταβατικό επιθήλιο. Οι όγκοι από το μεταβατικό επιθήλιο εμφανίζονται πολύ συχνά στην ουροδόχο κύστη, με τους οποίους οι όγκοι των νεφρών έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά, ως προς την προέλευση και την παθογένεια, αλλά και την εξέλιξη και σταδιοποίηση τους.

Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου του ουρητήρα;

Η ακριβής αιτιολογία ανάπτυξης του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι άγνωστη. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισής του: • Η αύξηση της ηλικίας ευνοεί την ανάπτυξή του· περισσότεροι από το 70% των ασθενών είναι ηλικίας άνω των 65 ετών. • Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισής του. Οι καπνιστές διατρέχουν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο ουροδόχου κύστης σε σχέση με τους μη καπνιστές. • Έκθεση σε χημικές ουσίες στον χώρο εργασίας. Εργαζόμενοι σε χώρους επεξεργασίας δέρματος, με βιομηχανικά ελαστικά, βαφές και οδηγοί φορτηγών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. • Η χημειοθεραπεία με φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη.

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου του ουρητήρα και έχει κάποιον ρόλο η ρομποτική χειρουργική εδώ;

Ίδια όπως και σε περιπτώσεις όγκου της νεφρικής πυέλου, δηλαδή η νεφρουρετερεκτομή. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις (μονόνεφρος, μεγαλος σε ηλικια ασθενης) μπορεί να γίνει αφαίρεση μόνο του τμήματος που περιέχει τον όγκο. (μερική ουρητηρεκτομή).

Τι είναι ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης και ποιες είναι οι μορφές της;

Ο καρκίνος της κύστης είναι μία νόσος όπου τα καρκινικά κύτταρα σχηματίζονται μέσα στους ιστούς της ουροδόχου κύστης.

Στις ΗΠΑ περισσότερες από 67.000 περίπου νέες περιπτώσεις καρκίνου της ουροδόχου κύστης διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο. Είναι ο 4ος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες και ο 9ος συχνότερος καρκίνος των γυναικών στις ΗΠΑ. Ευτυχώς οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο στην ουροδόχο κύστη δεν πεθαίνουν από την νόσο αλλά μόνο 13.000 άνθρωποι υποκύπτουν ετησίως από αυτήν ή τις επιπλοκές της.

Σήμερα ο καρκίνος της κύστεως χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Επιφανειακός, είναι ο καρκίνος που εντοπίζεται στον βλεννογόνο. Διηθητικός, ο καρκίνος εισχωρεί στο μυϊκό τοίχωμα και μπορεί να επεκταθεί και έξω από αυτό. Η διαίρεση αυτή έχει μεγάλη σημασία γιατί διαφέρει και η θεραπεία αλλά και η πρόγνωση.

Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου της ουροδόχου κύστης;

Η ακριβής αιτιολογία ανάπτυξης του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι άγνωστη. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισής του: • Η αύξηση της ηλικίας ευνοεί την ανάπτυξή του· περισσότεροι από το 70% των ασθενών είναι ηλικίας άνω των 65 ετών. • Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισής του. Οι καπνιστές διατρέχουν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο ουροδόχου κύστης σε σχέση με τους μη καπνιστές. • Έκθεση σε χημικές ουσίες στον χώρο εργασίας. Εργαζόμενοι σε χώρους επεξεργασίας δέρματος, με βιομηχανικά ελαστικά, βαφές και οδηγοί φορτηγών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. • Η χημειοθεραπεία με φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη. • Η ακτινοβολία στην πύελο (κάτω μέρος της κοιλιάς) για τη θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου ουροδόχου κύστης. Οι μακροχρόνιες λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης, όπως σε ασθενείς με μόνιμο ουροκαθετήρα.