Τι είναι η αιματουρία;

Αιματουρία είναι η κατάσταση κατά την οποία ο ασθενής αποβάλλει ούρα που περιέχουν αίμα. Στη μικροσκοπική αιματουρία, τα ούρα φαίνονται φυσιολογικά στο μάτι αλλά η εξέτασή τους στο μικροσκόπιο δείχνει υψηλό αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων.Στη μακροσκοπική αιματουρία, τα ούρα φαίνονται κόκκινα με το μάτι.

Που οφείλεται η αιματουρια;

Αυτή η κατάσταση μπορεί να οφείλεται σε καταστάσεις εκτός του ουροποιητικού συστήματος όπως αιμορραγικές διαθέσεις, δρεπανοκυτταρική αναιμία, λήψη αντιπηκτικών ή αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων) αλλά συνηθέστερα η αιτία βρίσκεται εντός του ουροποιητικού (ουρολοιμώξεις, ιδιαίτερα η κυστίτιδα, φλεγμονώδεις παθήσεις της ουροδόχου κύστης, νεφρολιθίαση, καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, καρκίνος των νεφρών, της ουροδόχου κύστης ή του προστάτη, ασθένειες των νεφρών όπως σπειραματονεφρίτιδες και η νεφροπάθεια τύπου IgA, προστατίτιδα, τραυματισμοί του ουροποιητικού συστήματος κλπ.). Η έντονη σωματική άσκηση είναι σε θέση μερικές φορές να προκαλέσει αιματουρία η οποία όμως δεν διαρκεί περισσότερο από 24 ώρες. Σε πολλές περιπτώσεις εκδηλώνεται αιματουρία χωρίς να εντοπίζεται κάποια αιτία που την προκαλεί.

Υπάρχει αθώα αιματουρία;

Ουσιαστικά σχεδόν όλες οι ουρολογικές και νεφρολογικές παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν αιματουρία, όμως καμιά αιματουρία δεν πρέπει να θεωρείται αθώα και η πρώτη υποψία πρέπει πάντα να είναι κάποιο νεόπλασμα. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να ζητείται άμεσα η βοήθεια του Ουρολόγου ο οποίος θα πρέπει να διερευνήσει το πρόβλημα.

Ποια συμπτώματα μπορούν να συνυπάρχουν με αιματουρία;

Ο ασθενής με αιματουρία μπορεί να μην έχει κανένα άλλο σύμπτωμα. Συχνά όμως αναφέρει πόνο κατά την ούρηση, συχνουρία, καύσος, δυσκολία στην ούρηση ή αιματουρία μετά από κόπωση. Η εμφάνιση πηγμάτων αίματος στα ούρα είναι σημάδι μεγάλης αιματουρίας και χρειάζεται γρήγορη εκτίμηση και αντιμετώπιση.

Πως γίνεται η διάγνωση της αιματουρίας;

Για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αιματουρίας πρέπει να γίνει γενική εξέταση ούρων. Μερικές φορές το χρώμα των ούρων γίνεται «ερυθρό» από λήψη ορισμένων τροφών (παντζάρια), ή φαρμάκων (ριφαμπικίνη, παράγωγα ανθακινόνης), ή βιταμινών (Β12) ενώ σε ασθενείς με ίκτερο τα ούρα έχουν χρώμα σαν κονιάκ. Επίσης μπορεί να έχουμε αυτόματη έξοδο αίματος από την ουρήθρα (χωρίς ούρηση) οπότε μιλάμε για ουρηθρορραγία, που είναι μια διαφορετική κατάσταση από την αιματουρία. Στις γυναίκες πρέπει επίσης να διευκρινίζεται αν το αίμα προέρχεται από τον κόλπο και απλώς αναμιγνύεται με την έξοδο των ούρων.

Πρέπει ο ασθενής να ελέγχεται μετά από ένα μόνο επεισόδιο αιματουρίας;

Η αιματουρία, είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, νεφρων και ουρητηρων, ανεξάρτητα εάν πρόκειται για επιφανειακό ή διηθητικό καρκίνο, και έχει τρία χαρακτηριστικά: είναι ολική, ανώδυνος, δηλαδή ο ασθενής δεν πονάει, και διαλείπουσα, δηλαδή μπορεί να υπάρχει αίμα σε μία ούρηση και εν συνεχεία τα ούρα να είναι καθαρά για ημέρες ή και πιο μεγάλο χρονικό διάστημα (μήνες). Αυτό είναι δυστυχώς μειονέκτημα γιατί ο ασθενής επαναπαύεται, ενώ η νόσος προχωρεί.

Ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου ή ουρητήρων έχουν πάντα αιματουρία; Τι άλλα συμπτώματα συνυπάρχουν;

Σπάνια ασθενής με καρκίνο ουροδοχου κυστεως, νεφρικης πυελου η ουρητηρων δεν έχει αιματουρία. Η ούρηση δεν είναι συνήθως επώδυνη, αλλά μπορεί να υπάρχει καύσος κι ο ασθενής ουρεί συχνά βγάζοντας μικρές ποσότητες ούρων. Αν έχει αναπτυχθεί υδρονέφρωση, δηλαδή επέκταση του όγκου προς τους ουρητήρες, μπορεί να υπάρχει πόνος στη μέση. Κι επειδή η ουροδόχος κύστη είναι ιδιαίτερα ευπαθής σε λοιμώξεις όταν περιέχει όγκο, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα κυστίτιδας με δυσουρία και συχνουρία. Όταν ο όγκος αναπτυχθεί στον αυχένα της κύστεως μειώνει την ακτίνα της ούρησης. Η αιματουρία λοιπόν είναι το κύριο σύμπτωμα του καρκίνου της κύστης, χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάθε αιματουρία είναι και καρκίνος, αλλά κάθε αιματουρία χρειάζεται έλεγχο ακόμη κι όταν εμφανίζεται για μία φορά.

Πως αντιμετωπίζεται αρχικά η αιματουρία;

Για την αντιμετώπιση της αιματουρίας υπάρχουν ορισμένα άμεσα μέτρα. Συνιστάται η άφθονη λήψη υγρών. Εφόσον υπάρχει λοίμωξη χορηγείται το κατάλληλο αντιβιοτικό. Σε μεγάλη αιματουρία με πήγματα χρειάζεται τοποθέτηση ουροκαθετήρα και πλύσεις κύστεως μέχρι την υποχώρηση της αιματουρίας. Αφού ολοκληρωθεί ο έλεγχος και διαπιστωθεί η αιτία της αιματουρίας μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπισή της. Συνηθέστερες αιτίες που χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση είναι τα νεοπλάσματα των νεφρών και ουρητηρων, οι όγκοι της ουροδόχου κύστης και του προστάτη και η υπερπλασία του προστάτη.

Ποιες είναι οι απαραίτητες εξετάσεις σε ασθενείς με αιματουρία;

Το υπερηχογράφημα νεφρών, κύστεως, προστάτη αποτελεί την πρώτη απεικονιστική εξέταση που θα χρειαστεί. Η ενδοφλέβια πυελογραφία συνεχίζει να κατέχει εξέχουσα θέση στον έλεγχο μιας αιματουρίας ενώ η αξονική τομογραφία συνιστάται επί συγκεκριμένων ενδείξεων. Απολύτως απαραίτητη είναι και η κυστεοσκόπηση για τον πλήρη έλεγχο του κατώτερου ουροποιητικού που είναι η συχνότερη θέση ανάπτυξης ουροθηλιακού καρκίνου.

Τι είναι η κυστεοσκόπηση;

Η κυστεοσκόπηση είναι ενδοσκοπική μέθοδος που επιτρέπει την εξέταση του εσωτερικού της ουροδόχου κύστης. Κατά την κυστεοσκόπηση εκτός από την επισκόπηση του εσωτερικού της κύστης, μπορούν να γίνουν βιοψίες από μορφώματα ή ύποπτες περιοχές που πιθανόν να υπάρχουν. Η μέθοδος χρησιμοποιείται επίσης και για θεραπευτικούς σκοπούς.